Berichten weergeven met het label filosofie. Alle berichten weergeven
Berichten weergeven met het label filosofie. Alle berichten weergeven

maandag 22 mei 2017

Dans! Denk!

Désanne van Brederode is filosoof en schrijver. En ze heeft een grote liefde voor dans. Krisztina de Châtel is een beroemd Hongaars-Nederlandse choreograaf met meer dan 30 jaar haar eigen en internationaal befaamde dansgroep. En ze heeft een grote liefde voor filosofie. Krisztina vroeg aan Désanne of zij wilde schrijven over haar leven en werk, in relatie tot filosofie. Maar het mocht geen biografie worden!

maandag 10 april 2017

Kleine filosofie van het rijtjeshuis

Filosoof en huisvader Pieter Hoexem woont in een doorsnee rijtjeshuis in een saaie buitenwijk in een provinciestadje. Nou niet echt een plek waar je geïnspireerd raakt om over zware filosofische vraagstukken na te denken. Het lijkt allemaal eerder wat sneu, sullig en saai.

Maar dat is een groot misverstand. "Je hebt thuis genoeg te doen, loop niet weg" aldus de zestiende-eeuwse schrijver Michel de Mointaigne. Thuis zijn heeft misschien niets heldhaftigs maar het is zeker niet sneu, sullig en saai. Kleine filosofie van het rijtjeshuis gaat o.a. over verhuizen, buren, verbouwen, het trottoir en het tuinhek. Pieter Hoexem laat zien hoe wonderbaarlijk deze alledaagse onderwerpen kunnen zijn.

maandag 20 maart 2017

Steeds als ik de zin van het leven te pakken heb, komen ze met iets nieuws

Als jongeman hield Daniel Klein tot zijn dertigste een schriftje bij met korte en krachtige citaten van verschillende filosofen over de beste manier om zijn leven in te vullen. Sommige zijn met hanenpoten voorzien van zijn eigen commentaar. Als bejaarde man vond hij dit schriftje bij het opruimen terug en las het weer met veel plezier. Eerst was er wat plaatsvervangende schaamte over zijn naïviteit: had hij nou echt gedacht dat filosofen hem konden leren hoe te leven? Maar ooit was dit een van de centrale vragen van de filosofie. En de hoe-te-leven-vraag hield hem in feite nog steeds bezig. Dat gaf hem de inspiratie om zijn schriftje te gebruiken om opnieuw over het goede leven na te denken.

maandag 10 oktober 2016

Locke

Iemand tipte me over de film Locke. Vooral vanwege de vorm van de film. En dat was een goeie tip. Ik zat redelijk ademloos in de bank van begin tot eind. Samen met de enige acteur en hoofdrolspeler Tom Hardy, die van begin tot eind zat opgesloten in z'n rijdende auto. Z'n handvol tegenspelers spreekt hij alleen via de telefoon. Levert dat een boeiende film op? Ja!

maandag 26 januari 2015

Stand-up filosoof: de antwoorden van René Gude

Soms verandert een ontmoeting je leven. Voor journalist Wilma Rek was de ontmoeting met filosoof René Gude er een. Hij is een van de meest spraakmakende filosofen van Nederland en het eerste gesprek was zo leuk dat ze listen ging verzinnen om er nog meer te kunnen voeren. Uiteindelijk vroeg ze of ze hem niet gewoon voor lol mocht interviewen. En dat mocht. Ze besloten van deze gesprekken toch een boekje te maken: Stand-up filosoof. Ze spreken o.a. over de zin van het leven, over liefde en de naderende dood. Dit laatste onderwerp voert niet de boventoon maar is wel relevant: René Gude heeft nog maar één been, het andere werd geamputeerd toen de botkanker terugkeerde.

maandag 5 januari 2015

De gans en zijn broer

Treffende levensbeschouwingen en fijnzinnige humor. Dat lees ik in een recensie over het nieuwste boek van Bart Moeyaert. En ook: een kleinood van alle tijden voor alle leeftijden. Dit lijkt mij dus het perfecte boek om dit nieuwe blogjaar mee te beginnen. En dit noodzakelijke kleinood heet: De gans en zijn broer.

maandag 28 april 2014

Filosofie voor het leven en andere gevaarlijke situaties

Het ging mentaal niet zo goed met Jules Evans op de universiteit: hij had last van paniekaanvallen, leed aan een sociale fobie, depressieve gevoelens en posttraumatische stressstoornis. Maar hij studeerde af met goede cijfers en om dat heugelijke feit te vieren kreeg hij een zenuwinzinking.

Maar met behulp van cognitieve gedragstherapie wist hij zijn angsten te overwinnen. De ideeën van de therapie deden hem sterk denken aan de oude klassieke filosofen en dit was voor hem de aanleiding om zich in Filosofie voor het leven te verdiepen in wat de wijsbegeerte uit de klassiek oudheid ons te bieden heeft. En dat is verrassend veel...

maandag 21 april 2014

Handboek voor een gezond en gelukkig leven

Voordat je denkt 'weer zo'n zelfhulpboek met een snelle weg naar succes', dit is geen echt handboek hoor. Dit is eigenlijk een kookboek. Maar ook dat niet helemaal. Ik blogde eerder al over een Ayurvedisch kookboek, en dit is weer een hele mooie en toegankelijke aanvulling op die basiskennis. Het is een uitgave van happinez en dat zie je er ook wel aan af. Kleurig vormgegeven, een hoog hebben-gehalte!
De volledige titel maakt elke verdere toelichting eigenlijk overbodig. Ayurveda; Handboek voor een gezond en gelukkig leven : de oorsprong, de recepten, de filosofie.

zaterdag 13 april 2013

Meesters in het hier en nu - Frank en Maarten Meester


Wat moet je nou met filosofie? Is dat niet hetzelfde als moeilijk doen over makkelijke dingen? En van vele filosofisch boeken lijkt het motto wel 'Waarom makkelijk doen als het ook moeilijk kan?' 

Maar gelukkig hebben we de gebroeders Frank en Maarten MeesterZij proberen op de voor hun karakteristieke wijze al bekvechtend enig begrip over filosofie te brengen bij het grote publiek in o.a. Meesters in de filosofie.

Hun laatste boek Meesters in het hier en nu verscheen eind 2012 en is genomineerd voor Socrateswisselbeker 2013.
Dit boek verscheen naar aanleiding van het twintigjarig bestaan in 2012 van het tijdschrift Filosofie Magazine. 



Van de achterflap
De laatste 20 jaar is er veel veranderd in filosofisch Nederland. Ooit was wijsbegeerte in de lage landen vooral een academische bezigheid. Filosofen keken jaloers naar landen als Frankrijk en Duitsland waar hun collega's een belangrijke rol speelden in de publieke arena. Nu is dat hier wel anders. Kranten, tijdschriften, radio- en televisieprogramma's besteden inmiddels volop aandacht aan de filosofie.
Filosofen verschijnen met regelmaat in de media om hun mening te geven over actuele kwesties. Frank en Maarten Meester, zelf publieks filosofen, nemen de lezer mee door de filosofie van het hier en nu. Als broers twisten ze over het nut van filosofie, over het wijsgerig werk dat de laatste jaren is verschenen en over de manier waarop dat aan de man wordt gebracht. Zo leert de lezer deze wereld van de publieksfilosofie van binnenuit kennen en begrijpen.

De broers zeggen zelf hierover: 'Op onze eigen bescheiden wijze - in de beperking toont zich de meester - hebben we gedaan wat mensen die veel intelligenter, welbespraakter en geleerder zijn dan wij nooit is gelukt. We hebben eraan bijgedragen dat Nederland er een nieuw format bij heeft, dat van de publieksfilosofie.' 

En daarmee slagen zij er wat mij betreft prima in het filosofisch denken voor een breed publiek toegankelijk te maken.

In dit filmpje geven Frank en Maarten Meester antwoord op prangende vragen die via facebook aan hen gesteld zijn. 
En als dit donderdag 25 april gebeurt bij hun optreden in de bibliotheek dan staat ons nog een hele vrolijke avond te wachten.

Reserveer hier Meesters in het hier en nu in onze catalogus

zaterdag 14 april 2012

Blindgangers - Joke Hermsen

In het kader van “April: Maand van de Filosofie, met dit jaar als thema De Ziel”, Blindgangers van Joke Hermsen. Een boek waarin ook gefilosofeerd wordt over de vraag of we meer zijn dan ons brein. Maar waarin Joke Hermsen ons ook probeert duidelijk te maken dat "mensen blindgangers zijn zolang ze het contact met hun innerlijk kwijt zijn".

Van de achterflap
25 jaar geleden vonden vijf studenten elkaar tijdens drukbijgewoonde colleges filosofie. Ze richtten een studentengenootschap op met de klinkende naam “nil desperandum” – “gij zult niet wanhopen”. Ze kwamen regelmatig bij elkaar en zetten de discussie uit de colleges verder. Er ontstonden warme vriendschappen en relaties en doorheen de volgende 25 jaar verloren de vrienden elkaar nooit uit het oog. Om hun jubileum te vieren nodigt de vrouw van één van de oorspronkelijke leden de andere, al dan niet met partner en kinderen, uit op hun buitenhuisje in Drenthe. Ze zeggen allemaal toe, de ene al wat enthousiaster dan de andere. Niet iedereen kijkt met evenveel vreugde terug op de afgelopen 25 jaar. Wat hebben ze van hun leven gemaakt? De naam “nil desperandum” is misschien wel toepasselijker dan ooit…

De ziel is al meer dan 2500 jaar het onderwerp van gesprek van theologen, filosofen. wetenschappers en kunstenaars. In Blindgangers van Joke Hermsen vraagt filosofiedocent Sebastiaan (Bas) de Bruin zich af of de creatieve geest en de ziel meer zijn dan alleen lichaam of gaat het toch enkel om chemische processen, wat de neurochirurg Johan stellig beweert?

Na het lezen van Blindgangers zijn de personages en hun worstelingen met het geheim van het menselijk bestaan goede bekenden van je geworden. Ik had liever nog geen afscheid van hen genomen. Maar ja… ook aan elk boek komt een eind.

Joke Hermsen wordt getypeerd als “een denkende schrijver”, evenals
Marjolijn Februari, Pascal Mercier en Désanne van Brederode.  Zij schrijven boeken waarin zij o.a. proberen duidelijk te maken hoe we ons in deze tijd tot elkaar verhouden, wat ons drijft en wat ons in de weg zit. Tel daarbij op de thema’s tijdsdruk en infostress dan kan het toch niet anders dan dat het boeiende, filosofische boeken zijn. Gauw gaan lezen dus!! 

maandag 30 januari 2012

Liefde voor gevorderden

Voor iedereen die niet op zoek is naar tips over hoe we onze liefde fris houden, die niet hoeft te weten hoe je een vurige minnaar kan zijn en die het wel best vindt dat mannen kennelijk niet kunnen luisteren. Voor al die mensen schreef de Duitse filosoof en publicist Richard David Precht het charmante boek Liefde voor gevorderden.

Hierin combineert hij filosofie met neurologie, biologie en psychologie om de liefde te ontwarren. In een leuk soort zoektocht langs die eeuwenoude vragen: Waarom worden we verliefd? Waarom juist op die ene persoon? En waarom komt aan liefde vaak een eind? Hij test verschillende gangbare theorieën en gaat dan net een stapje verder. Waarom kun je niet kiezen van wie je houdt? Waarom jagen zoveel mensen een ideaalbeeld na dat in realiteit nauwelijks haalbaar blijkt te zijn? En heeft de liefde nog wel toekomst?

Het belangrijkste - haast onoverkomelijke - thema is dat van de verschillen tussen man en vrouw, met name wat betreft relatievorming en seksualiteit. Hij verklaart hoe deze verschillen weliswaar te maken hebben met chemie, maar vooral ook samenhangen met de zelfbeelden die partners hebben, naast de uitwerking van jeugdervaringen. Een centrale stelling is dat we vaak tegenstrijdige verwachtingen hebben omtrent onze partner en relatie. Het verlangen naar liefde bestaat immers niet alleen uit de behoefte aan nabijheid en 'binding', maar ook uit verlangen naar avontuur, opwinding, afwisseling en soms zelfs naar afstand jegens de ander. Dit maakt 'de liefde' tot een spel met verwachtingen en met een onzeker verloop.

Ik geef toe dat het in het begin een beetje taai is, maar al snel neemt Precht je mee op de golven van je eigen herkenning, zowel waar het de mooie als de pijnlijke kanten van de liefde betreft. Dan leg je het niet meer weg. En verhip, je gaat er sommige dingen ook echt beter van snappen of anders bezien. Mooi toch!

Als kadootje citeer ik een voor mij treffend gedicht uit het hoofdstuk Kan ik liefhebben wie ik wil?

Je armen houden vast wat ik ben

liggen, bij jou
ik lig bij jou, je armen
houden me vast, je armen
houden meer vast dan ik ben.
je armen houden vast wat ik ben
als ik bij je lig en
je armen me vasthouden

- Ernst Jandl


En in het slotwoord schijnt gelukkig de zon,
"want zoals iedereen inmiddels uit de zelfhulpboeken weet, is liefhebben in feite heel simpel: geef je partner meer aandacht, vertel hem vaak dat je van hem houdt, ga bij ruzies niet onder de gordel, experimenteer af en toe met wat standjes, hoed je de persoon in z'n geheel onderuit te halen, vermijd de woorden 'altijd' en 'iedere keer', doe af en toe iets spannends met elkaar en - ach ja, breng af en toe een bloemetje mee voor je vrouw... En waarover je niet kunt praten in de liefde - daarover moet je zwijgen."

Reserveer in onze catalogus.

maandag 15 augustus 2011

Eindelijk buiten

Ik vind de titel wel toepasselijk, voor zo'n zomer met echt Hollands weer, waarbij je geniet van elk moment dat je (droog) een frisse neus kunt halen: Eindelijk buiten van de Vlaamse filosofe Ann Meskens. De ondertitel zegt genoeg: filosofische stadswandelingen. Meskens houdt van wandelen, het liefst door de stad, haar stad, Mechelen.

De geschiedenis zit vol met filosofen die graag wandelden. Om gedachten op te doen of om ze juist kwijt te raken. De natuur in, weg van het volk of juist door de drukbevolkte straten van de stad, om dicht bij de mensen te zijn. Het levert in alle gevallen dezelfde ervaring op: vanaf de eerste stap stappen ze de oneindige vrijheid van de wandelruimte in.

De stadswandelingen van Meskens leveren een aantal filosofische mijmeringen op, omringd door citaten van de grote filosofen. Mijmeringen over het mondige individu & de zwijgende massa, over stad en platteland, over toerisme, over shoppen, over de kracht van herinneringen.

De kracht van het boek zit voor mij in het slot. Een aanklacht tegen het oorlogsgeweld via een ode aan het Stabat Mater. Een ode aan de ontroostbare moeder die achterblijven na het sterven van haar kind; een naamloze soldaat in een (uitzichtloze) oorlog. Het beroemde gedicht heeft veel componisten geïnspireerd tot het componeren van hun eigen Stabat Mater, waarvan de versie van Pergolesi misschien wel de mooiste is. Meskens geeft in dit essay de ministers en generaals, die hun oorlogsverklaring tekenen, het gezicht van de mensen die het werkelijke gevecht leveren. Een indringende mijmering.

Reserveer in onze catalogus.

maandag 14 maart 2011

Op reis met Sofie, Theo en Julia

Vandaag drie bijzondere (jeugd)boeken over drie bijzondere kinderen,
die elk hun eigen bijzondere reis maken.


Sofie's reis door de filofosie
De eerste ken je waarschijnlijk wel, dat is Sofie. Zij maakte - alweer 20 jaar geleden! - een beroemde reis door de geschiedenis van de filosofie. Deze roman van Jostein Gaarder sloeg in als een bom, bij jong en oud. Sofie, een wijs 15-jarig meisje, wandelt aan de hand van een geheimzinnige filosofieleraar door de geschiedenis van de grote filosofen. Daarmee leerde Gaarder vele lezers op literaire wijze wat je op de gewone school tegenwoordig niet meer meekrijgt. Hulde.

Een bioscoopfilm kon natuurlijk niet uitblijven en die was net zo succesvol. Ik moet zeggen dat het einde mij toch wel wat bevreemde, ondanks alle diepere filosofische lagen. Het werd mij iets teveel hocuspocus, terwijl ik toch best wel wat vrijheid in interpretaties en het onverwachte gewend ben. Maar eerlijk is eerlijk, de vorm om via een verhaal de geschiedenis tot ons te brengen was uniek. En geslaagd.



Theo's reis door de theologie
Minder bekend is volgens mij de reis die bijna 10 jaar later daarop volgde. Dit maal gemaakt door de 14-jarige Theo die lijdt aan leukemie, geschreven door Catherine Clément. Om zijn ziekte te overwinnen neemt zijn tante hem mee op een wereldreis langs de belangrijkste godsdiensten. Ze hopen iets van kracht, wijsheid, hoop en misschien zelfs genezing te vinden in dat wat alle religies uitdragen en meegeven.

Dat levert eenzelfde soort levenslessen op als de reis die Sofie maakte. Het einde zal ik niet verklappen, maar dat er een vervolg kwam met een 26-jarige Theo, die dit keer duikt in de wereld van het milieu, wil ik nog wel meegeven!





Julia's reis door de kunsten
De laatste reis, weer 10 jaar later, heb ik pas kortgeleden ontdekt en zelf nog niet eens gelezen. Finn Zetterholm schenkt ons Julia, een 12-jarig meisje dat tijdens een bezoek aan een museum verdwijnt in een schilderij en daardoor een reis door de tijd maakt langs een paar van de grootste kunstenaars. En volgens de recensent is het boek 'niet alleen een must voor jonge kunstliefhebbers, maar ook voor kinderen die houden van historische verhalen of geheimzinnige avonturen'.

Ik ben in ieder geval getriggerd en pak het binnenkort van de plank. En als het net zo bevalt als die vorige twee, dan lees ik gelijk het vervolg er achteraan!


Voor wie al deze reizen nog niet gemaakt heeft, een paspoort is niet nodig, een reis- en annulerings-verzekering ook niet en de koffer kan thuisblijven. Lekker makkelijk. Just fasten your seatbelts and enjoy the ride!


Reserveer De wereld van Sofie
Reserveer De reis van Theo
Reserveer Julia's reis

maandag 28 december 2009

Nietzsche en Kant lezen de krant

Het valt tegenwoordig niet mee om je mening te vormen over bepaalde kwesties die in het nieuws zijn. We worden overspoeld met een zee aan informatie, nieuws en opinies. Daar komt nog bij dat de journalistiek behoorlijk hyperig is geworden. Probeer dan nog maar eens tot een objectief oordeel te komen.

Dit probleem werd ook onderkent door Rob Wijnberg, essayist en columnist van NRC Handelsblad. In zijn boek Nietzsche & Kant lezen de krant geeft hij de oplossing: gebruik meer filosofie! Hij pakt actuele thema's en bekijkt ze vervolgens van de filosofische kant. En dat werkt vaak heel verhelderend. Aan de hand van een indeling in 6 klassieke thema's (Vrijheid, Waarheid en macht, God en geloof, Seks en liefde, Identiteit, Gelijkheid en de Staat) komt er een hele reeks uiteenlopende onderwerpen voorbij. Het gaat van de opkomt van Wilders, de populariteit van Obama en waarom de financiële crisis onvermijdelijk was naar de vraag wat is nou precies porno is. Door gebruik te maken van het gedachtegoed van oude (en ook moderne) filosofen komt Rob Wijnberg tot soms verrassende inzichten. Nietzsche & Kant lezen de krant is tegelijkertijd informatief én leuk om te lezen.

Reserveer in onze catalogus

woensdag 4 november 2009

Nachttrein naar Lissabon

Net terug uit Lissabon liep ik tegen de titel 'Nachttrein naar Lissabon' aan. Dat overkomt me wel vaker. Ben ik net ergens geweest loop ik tegen een boek op dat ik eigenlijk vóór mijn bezoek had moeten lezen. Niet dat 'Nachttrein naar Lissabon' zo heel erg over Lissabon gaat, maar het heeft wel een sfeer die erg goed bij de stad past. 'Nachttrein naar Lissabon' is een sterk filosofisch boek, niet altijd makkelijk om te lezen, maar wel schitterend om te lezen. Enerzijds kun je jezelf verliezen in de sfeer van de stad en z'n tumultueuze verleden (denk aan de dictator Salazar en de verschrikkingen die hebben plaatsgevonden tijdens zijn bewind), anderzijds duik je in een verhaal op microniveau van een man en zijn omgeving en zijn levensvragen waar we uiteindelijk weer allemaal mee worstelen.

Pascal Mercier is het pseudoniem van de Zwitser Peter Bieri, hoogleraar filosofie aan de Vrije Universiteit van Berlijn. Naast fictie heeft hij ook enkele filosofische werken gepubliceerd waaronder 'Handboek van de vrijheid: Over de ontdekking van de eigen wil' een onderwerp dat je ook terugziet in 'Nachttrein naar lissabon'.

Het boek gaat over Raimund Greogorius, leraar klassieke talen aan het gymnasium van Bern. Door een toevallige ontmoeting met een verwarde Portugese vrouw en een citaat uit een boek, geschreven door ene Amadeu Inácio de Almeida Prado, besluit hij van de een op de andere dag naar Lissabon te vertrekken om deze schrijver te ontmoeten. Gregorius is nog nooit eerder in Lissabon geweest, kent de taal niet en begint derhalve vanuit het niets. Eenmaal in Lissabon ontdekt hij dat de schrijver van het boek al vele jaren geleden gestorven is. Een zoektocht leidt hem naar verschillende personages die een nauwe band met de schrijver hadden en langzaam maar zeker ontstaat er een beeld van een buitengewoon intelligente, charismatsche persoonlijkheid: briljant als leerling op het lyceum, superieur tijdens zijn medicijnenstudie te Coimbra, gevierd als arts in zijn hoofdstedelijke praktijk. Deze bijzondere man heeft in zijn leven echter een paar beslissingen genomen die hem voortdurend zijn blijven achtervolgen en waarvoor hij tot op het laatst heeft geprobeerd verklaringen te vinden. Met zijn kritische geest onderwerpt hij zijn doen aan laten een diepgaand zelfonderzoek.

Tot slot natuurlijk de grote allegorie van het verhaal:

Ieder van ons reist in een afgesloten coupé met vieze ramen, haperende verlichting en defecte verwarming, in een trein van onbekende lengte en twijfelachtige makelij, zonder duidelijke bestemming of dienstregeling, maar met een geheimzinnige conducteur en een grillige machinist, soms razend snel, soms tergend langzaam, via anonieme tussenstations met uit het niets opdoemende perronopzichters door duistere tunnels, totdat het voertuig definitief tot stilstand komt.

Reserveer in onze catalogus